Poznań ma trzy technologie kwantowe, Quantinuum pokazało 94 logiczne kubity, IBM celuje w 2029. Co z tego działa naprawdę i kiedy dotknie małej firmy.
Komputery kwantowe w 2026 r. to realne maszyny w ośrodkach obliczeniowych, także w Poznaniu, ale wciąż bez przewagi w zadaniach, za które płaci przeciętna firma. Przełomem roku są kubity logiczne z korekcją błędów: Quantinuum pokazało w marcu 94 kubity z wykrywaniem błędów i 48 z pełną korekcją na 98 fizycznych, IBM buduje Starlinga z 200 kubitami logicznymi na 2029 r., a Microsoft ogłosił Majoranę 2, wokół której fizycy wciąż się spierają. Dla małej i średniej firmy praktyczne znaczenie ma dziś jedno: kryptografia, bo szyfrowanie RSA i krzywych eliptycznych ma wyznaczone daty wygaszenia. Poniżej porządkujemy fakty bez marketingu.
Klasyczny bit to 0 albo 1; kubit może być w superpozycji obu stanów naraz, a wiele kubitów da się ze sobą splątać. Program kwantowy tak ustawia interferencję tych stanów, żeby po pomiarze z dużym prawdopodobieństwem wypadła poprawna odpowiedź. Problem w tym, że kubity są kruche: każda bramka logiczna ma błąd rzędu 0,1-1%, a po kilkuset operacjach wynik jest szumem. Dlatego z wielu fizycznych kubitów buduje się jeden „logiczny", w którym błędy są wykrywane i poprawiane w locie. Liczba kubitów logicznych i poziom ich błędów, a nie liczba kubitów fizycznych, mówi, ile maszyna naprawdę potrafi.
Poznań ma dziś trzy różne technologie kwantowe w promieniu kilku kilometrów, co minister nauki nazwał najsilniejszym ośrodkiem w tej części Europy.
| Maszyna | Gdzie | Technologia | Kubity | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| PIAST-Q | PCSS (Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe) | pułapki jonowe, AQT (Innsbruck) | 20 fizycznych | pierwszy komputer kwantowy EuroHPC w Polsce, ma pracować w parze z superkomputerem ALTAIR (model hybrydowy) |
| ORCA PT-1 (2 szt.) | PCSS | fotoniczna | - | zakupione w 2023 r. w projekcie EuroHPC-PL, działają w temperaturze pokojowej |
| IQM Radiance 5 | Politechnika Poznańska | nadprzewodząca, modułowa | 5 fizycznych | uruchomiony 25 maja 2026 r., 10 mln zł ze środków publicznych, możliwa rozbudowa do 150 kubitów |
IQM na Politechnice służy przede wszystkim dydaktyce: od października 2026 r. uczelnia uruchamia kierunki Technologie Kwantowe (I stopnia) i Informatyka Kwantowa (II stopnia), a studenci uczą się programowania, kalibracji i ograniczania błędów na prawdziwym sprzęcie. PIAST-Q jest częścią europejskiej sieci EuroHPC, która wybrała sześć krajów goszczących komputery kwantowe: Czechy, Niemcy, Hiszpanię, Francję, Włochy i Polskę.
Trzy obszary, w których przewaga nad klasycznymi superkomputerami jest realistyczna w tej dekadzie: symulacja cząsteczek i materiałów (chemia, baterie, katalizatory), optymalizacja kombinatoryczna (trasy, harmonogramy, portfele) i wybrane zadania uczenia maszynowego. Wszystkie dotyczą dużych firm i instytutów badawczych. Strona internetowa, sklep, księgowość, poczta ani CRM nie przyspieszą na komputerze kwantowym - to zadania, które klasyczne serwery wykonują tanio i bezbłędnie.
Q-Day to moment, w którym komputer kwantowy złamie dzisiejsze klucze publiczne. Szacunki wahają się od początku lat 30. do połowy lat 40. tego wieku, zależnie od założeń o postępie sprzętu i korekcji błędów. Plany producentów na 2029 r. (IBM Starling, Microsoft) mówią o rzędu 200 kubitów logicznych, a według analizy Craiga Gidneya z Google Quantum AI (maj 2025) do złamania RSA-2048 wystarczy mniej niż milion zaszumionych kubitów fizycznych pracujących niecały tydzień przy błędzie bramek 0,1% - czyli maszyna, której jeszcze nie ma, ale która przestała być science fiction. Właśnie dlatego terminy migracji kryptografii ustalono na 2030-2035, a nie „kiedyś".
Nie. Komputery kwantowe są akceleratorami do wąskiej klasy zadań i zawsze pracują w parze z klasycznym komputerem, tak jak PIAST-Q z superkomputerem ALTAIR. Strony i aplikacje pozostaną na zwykłych serwerach.
Dziś nie. Szyfrowanie symetryczne (AES-256) pozostaje bezpieczne, a klucze publiczne będą zagrożone dopiero po Q-Day. Ryzyko dotyczy danych, które muszą pozostać tajne przez 10 i więcej lat - te warto już przesyłać połączeniami z wymianą klucza odporną na kwanty.
Tak: przez konkursy EuroHPC na PIAST-Q w PCSS, w ramach współpracy z Politechniką Poznańską (IQM) oraz komercyjnie w chmurze. Do nauki wystarczą darmowe symulatory i bezpłatne minuty u dostawców chmurowych.
Rok 2026 to rok kubitów logicznych: maszyny przestały być pokazami mocy, a zaczęły wykonywać obliczenia z korekcją błędów. Polska ma w Poznaniu trzy technologie i kierunki studiów od października. Dla małej firmy to wciąż temat do obserwacji, z jednym wyjątkiem: kryptografia, którą trzeba wymienić na odporną na kwanty w ciągu najbliższych lat. Nasze serwery hostingu i poczty dla firm już przygotowujemy pod nowe algorytmy - szczegóły i wyniki testów w osobnym wpisie.
Wszystkie poradniki z kategorii: Technologie i cyfrowy świat