WHOIS i wygasła domena - jak odzyskać ją z kwarantanny
Jak sprawdzić, do kogo należy domena i kiedy wygasa? Co się dzieje, gdy zapomnisz opłacić własną - i ile masz czasu, zanim trafi na aukcję? Wyjaśniamy WHOIS, cykl życia domeny .pl i globalnych, okres wykupienia oraz sposoby na przejęcie zajętej domeny.
Czym jest WHOIS i co z niego wyczytasz?
WHOIS to publiczny rejestr informacji o domenach - coś w rodzaju księgi wieczystej internetu. Dla każdej zarejestrowanej domeny sprawdzisz w nim m.in.: datę rejestracji i wygaśnięcia, obecnego rejestratora, serwery DNS oraz status (aktywna, zablokowana, w okresie wykupu). Gdzie sprawdzać:
domeny .pl - oficjalna wyszukiwarka NASK na dns.pl;
domeny globalne (.com, .net, .org...) - lookup.icann.org (nowszy protokół RDAP) lub whois danego rejestratora;
z terminala - polecenie whois nazwa.pl (macOS/Linux).
Ważna zmiana ostatnich lat: przez RODO dane osobowe abonentów-osób fizycznych są ukryte - zobaczysz „Individual" zamiast imienia i nazwiska. Dane firm (nazwa, czasem adres) bywają widoczne. Pełne dane właściciela ujawnia się tylko w uzasadnionych procedurach (spory, organy ścigania).
Praktyczne zastosowania WHOIS
Sprawdzenie, czy domena jest wolna - zanim zaczniesz budować markę wokół nazwy;
data wygaśnięcia własnej domeny - i kontrola, czy odnowienie faktycznie przeszło;
ustalenie rejestratora - kluczowe, gdy przejmujesz stronę po poprzednim wykonawcy i nikt nie wie, „gdzie jest domena";
diagnostyka DNS - czyje serwery nazw obsługują domenę (czyli: gdzie edytować rekordy - częsty punkt zwrotny w rozwiązywaniu problemów, o którym piszemy w artykule o rekordach DNS);
kontakt w sprawie odkupienia - status i rejestrator to punkt wyjścia do negocjacji (o tym niżej).
Cykl życia domeny - co się dzieje po terminie ważności?
Wbrew intuicji domena nie znika w dniu wygaśnięcia. Typowy przebieg (szczegóły zależą od końcówki):
Domeny .pl (NASK)
Wygaśnięcie - usługi przestają działać (strona, poczta!), domena wchodzi w okres kwarantanny trwający do ~30 dni;
kwarantanna (okres wykupu) - tylko dotychczasowy abonent może ją odnowić u swojego rejestratora; bywa to droższe niż zwykłe odnowienie;
uwolnienie - po kwarantannie domena wraca do puli i może ją zarejestrować każdy - w praktyce atrakcyjne nazwy łapią „catcherzy" (serwisy aukcyjne) w pierwszych sekundach.
Domeny globalne (.com i inne gTLD)
Grace period (~0-45 dni, zależnie od rejestratora) - odnowienie zwykle w standardowej cenie;
Redemption period (30 dni) - odzyskanie możliwe, ale z wysoką opłatą (typowo kilkaset zł);
Pending delete (5 dni) - nieodwołalne odliczanie do uwolnienia;
uwolnienie - wolna rejestracja (i znów: catcherzy czuwają).
Jak nie stracić własnej domeny? (poważnie, to się zdarza co tydzień)
Auto-odnowienie włączone + ważna metoda płatności - pierwsza linia obrony;
domena na koncie firmy, nie wykonawcy - agencja może zniknąć razem z dostępami; jako abonent ma figurować Twoja firma;
kalendarz - przypomnienie miesiąc przed datą z WHOIS, niezależnie od maili rejestratora;
wszystko w jednym panelu - domeny rozsiane po trzech rejestratorach = trzy okazje do przeoczenia; konsolidacja transferem (jak to zrobić - poradnik o transferze domen na blogu) porządkuje sprawę raz na zawsze. Status swoich domen w McProdukt widzisz w Panelu Klienta.
Chcę domenę, która jest zajęta - jakie mam opcje?
Sprawdź, czy żyje - brak strony i rekordów MX sugeruje, że właściciel może nie być przywiązany; datę wygaśnięcia znasz z WHOIS;
napisz do właściciela - przez formularz na stronie, dane firmowe z WHOIS lub usługę anonimowego kontaktu u rejestratora; kultura i konkretna oferta działają najlepiej;
giełdy i aukcje domen - zajęte-lecz-wystawione domeny kupisz od ręki (ceny od stówek po dziesiątki tysięcy);
opcja przechwycenia (backorder) - serwisy łapiące domenę w chwili uwolnienia po kwarantannie; przy popularnych nazwach kończy się wewnętrzną aukcją chętnych;
spór o nazwę - gdy domena narusza Twój znak towarowy: dla .pl sąd polubowny (PIIT), dla gTLD procedura UDRP; to droga na miesiące, ale skuteczna wobec ewidentnych cybersquatterów;
plan B - inna końcówka (.com.pl, .eu, .shop) albo wariant nazwy; czasem lepszy niż przepłacanie (jak dobrać nazwę: nasz przewodnik po domenach).
Najczęściej zadawane pytania
Moja domena wygasła wczoraj i strona nie działa - czy to koniec?
Nie - jesteś w okresie wykupu: odnów natychmiast u swojego rejestratora (licz się z podwyższoną opłatą po pierwszych dniach). Strona i poczta wrócą po odnowieniu w ciągu godzin. Działaj szybko: każdy dzień kwarantanny to martwa poczta firmowa.
Czy mogę ukryć swoje dane w WHOIS?
Osoby fizyczne są ukrywane automatycznie (RODO). Dla firm część rejestratorów oferuje ochronę prywatności (privacy protection) - dane rejestratora zamiast Twoich. Więcej: prywatność WHOIS.
Ile kosztuje odzyskanie domeny z kwarantanny?
.pl: opłata za przywrócenie zależna od rejestratora (zwykle wyraźnie więcej niż odnowienie - kolejny argument za auto-odnowieniem). Globalne w redemption period: typowo 300-600 zł ponad cenę odnowienia.
Podsumowanie
WHOIS to Twoje okno na każdą domenę: właściciel (na ile RODO pozwala), daty, rejestrator, DNS-y. Reszta to higiena: auto-odnowienie, aktualny e-mail, domeny na własnym koncie i w jednym panelu. A jeśli wymarzona nazwa jest zajęta - masz całą drabinkę opcji, od maila do właściciela po backorder. Domeny - rejestrację, transfer i opiekę nad odnowieniami - ogarniesz w McProdukt; przypilnujemy, żeby żadna Ci nie wygasła.