Słownik hostingu - 50 pojęć wyjaśnionych po ludzku
Słownik hostingu: 50 pojęć od domeny i DNS, przez pocztę, PHP i cache, po SSL i VPS. Krótkie definicje po ludzku i linki do szczegółowych poradników.
Autor: McProdukt · Opublikowano: · Aktualizacja:
Hosting to wynajem miejsca i mocy obliczeniowej na serwerze, który jest stale podłączony do internetu - działają na nim pliki Twojej strony, bazy danych i poczta firmowa. Wokół tej usługi narosło sporo żargonu: inody, rekordy MX, TTFB, WAF. Poniżej znajdziesz 50 pojęć, które spotkasz w cennikach, w panelu i w mailach od dostawcy - pogrupowanych tematycznie i wyjaśnionych w jednym-dwóch zdaniach. Przy wielu z nich jest link do poradnika, w którym opisujemy temat szerzej.
Co oznaczają podstawowe pojęcia hostingu?
Hosting - usługa, w której dostawca udostępnia Ci część serwera: miejsce na pliki, bazy danych i pocztę oraz moc obliczeniową. Kupując ją, dostajesz konto hostingowe z własnym loginem, katalogami i panelem - od podstaw wyjaśniamy to w tekście co to jest hosting.
Serwer - komputer, który pracuje bez przerwy, zwykle w centrum danych, i odpowiada na zapytania innych urządzeń. Tym samym słowem nazywa się też programy obsługujące te zapytania, np. serwer WWW albo serwer poczty.
Panel hostingowy - aplikacja w przeglądarce do zarządzania kontem: domenami, skrzynkami, bazami danych, certyfikatami i plikami. Znane przykłady to DirectAdmin, cPanel i Plesk - porównujemy je we wpisie DirectAdmin, cPanel czy Plesk.
Przestrzeń dyskowa - pojemność konta na pliki strony, bazy danych i pocztę. Gdy się zapełni, strona przestaje zapisywać pliki, aktualizacje się nie udają, a nowe maile mogą wracać do nadawców - co wtedy zrobić, opisujemy w tekście brak miejsca na hostingu.
Transfer - ilość danych, które serwer wysyła do odwiedzających w danym okresie, zwykle w miesiącu. Każde wyświetlenie strony zużywa tyle, ile ważą pobrane przy nim pliki, więc ciężkie zdjęcia szybko go zjadają. Co w praktyce znaczy hasło „bez limitu", wyjaśniamy w tekście hosting bez limitu transferu.
Inode - struktura w systemie plików, która opisuje jeden plik albo katalog. Limit inodów to w praktyce limit liczby plików i folderów na koncie, niezależnie od ich rozmiaru - więcej w tekście o limitach hostingu: inodach, procesach i pamięci.
Jakie pojęcia dotyczą domeny i DNS?
Domena - czytelny adres w internecie, np. twojafirma.pl, pod którym kryje się adres IP serwera. Rejestruje się ją na określony czas i odnawia niezależnie od hostingu.
Rejestrator i abonent - rejestrator to firma, przez którą rejestrujesz domenę i zarządzasz nią: odnawiasz, zmieniasz serwery nazw, przenosisz. Abonent to osoba lub firma, do której domena należy - zadbaj, żeby była nim Twoja firma, a nie wykonawca strony.
DNS - system nazw domen, czyli „książka adresowa" internetu. Zamienia nazwę domeny na adres IP serwera i podpowiada, dokąd dostarczać pocztę. Ustawienia domeny zapisuje się jako rekordy w jej strefie DNS - najważniejsze opisujemy w przewodniku rekordy DNS: A, CNAME, MX i TXT.
Serwery nazw (NS) - serwery, które przechowują strefę DNS domeny i odpowiadają na pytania o jej rekordy. Wskazanie ich u rejestratora to delegacja domeny - krok po kroku pokazujemy ją w tekście jak podpiąć domenę do hostingu.
Rekord A i AAAA - rekord A wskazuje adres IPv4 serwera (np. 203.0.113.10), a AAAA - adres IPv6. To od nich zależy, na który serwer trafi przeglądarka po wpisaniu domeny.
Rekord CNAME - alias, który mówi „ta nazwa to inna nazwa", np. www.twojafirma.pl → twojafirma.pl. Według standardu DNS nazwa z rekordem CNAME nie powinna mieć żadnych innych rekordów, a domena główna zawsze ma rekordy NS - dlatego CNAME ustawia się na subdomenach, takich jak www.
Rekord MX - wskazuje serwer, który przyjmuje pocztę dla domeny. Rekordów MX może być kilka, a o kolejności decyduje priorytet: serwer z niższą liczbą jest wybierany w pierwszej kolejności.
Rekord TXT - dowolny tekst przypisany do domeny. Służy do potwierdzania, że domena należy do Ciebie (np. w usługach Google czy Microsoft), i do zabezpieczeń poczty: SPF, DKIM i DMARC.
TTL - czas w sekundach, przez który inne serwery mogą pamiętać odpowiedź DNS, zanim zapytają o nią ponownie. TTL 3600 to godzina - przed planowaną zmianą warto go obniżyć, żeby nowe ustawienia szybciej zaczęły działać.
Propagacja DNS - okres, w którym zmiana w DNS dociera do wszystkich, bo część serwerów do końca TTL pamięta stare odpowiedzi. Ile to trwa i jak to sprawdzić, opisujemy w tekście propagacja DNS - ile trwa.
Subdomena - nazwa „pod" domeną, np. sklep.twojafirma.pl. Może prowadzić do osobnej strony albo na inny serwer, bez kupowania nowej domeny.
WHOIS - publiczna baza informacji o domenie, m.in. o rejestratorze, serwerach nazw i ważnych datach. Przydaje się, gdy sprawdzasz, czy domena jest wolna, gdzie jest obsługiwana i kiedy trzeba ją odnowić.
Kod AuthInfo - hasło transferowe domeny. Dostajesz je od obecnego rejestratora i podajesz nowemu, żeby przenieść do niego obsługę domeny.
Jakie pojęcia dotyczą poczty na hostingu?
Skrzynka pocztowa - konto e-mail z własnym adresem, hasłem i miejscem na wiadomości, np. biuro@twojafirma.pl.
Alias i przekierowanie - alias to dodatkowy adres bez własnej skrzynki (np. faktury@twojafirma.pl), którego poczta trafia do istniejącej skrzynki. Przekierowanie przesyła wiadomości dalej, także na adres w innej domenie.
IMAP - sposób dostępu do poczty, w którym wiadomości zostają na serwerze, a telefon, laptop i webmail widzą to samo. Szyfrowane połączenie IMAP działa na porcie 993.
POP3 - sposób pobierania poczty na jedno urządzenie; kopia na serwerze zostaje tylko wtedy, gdy ustawisz to w programie. Szyfrowany port to 995, a różnice w praktyce opisujemy w tekście IMAP czy POP3.
SMTP - protokół wysyłania poczty. Program pocztowy wysyła wiadomości przez port 465 lub 587, a serwery pocztowe przekazują je sobie przez port 25.
Webmail - poczta obsługiwana w przeglądarce, bez instalowania programu. Przykładem takiej aplikacji jest Roundcube.
SPF - rekord TXT z listą serwerów, które mogą wysyłać pocztę w imieniu Twojej domeny. Serwer odbiorcy porównuje z nią nadawcę, żeby odsiać podszywanie się.
DKIM - cyfrowy podpis wiadomości: serwer nadawcy podpisuje mail kluczem prywatnym, a odbiorca sprawdza podpis kluczem publicznym opublikowanym w DNS domeny.
DMARC - reguła, która mówi serwerom odbiorców, co zrobić z mailem niepotwierdzonym przez SPF ani DKIM (przepuścić, przenieść do spamu, odrzucić) i dokąd wysyłać raporty. Konfigurację wszystkich trzech rekordów pokazujemy w poradniku SPF, DKIM i DMARC - jak skonfigurować pocztę.
Jakie pojęcia opisują wydajność i technologie serwera?
Serwer WWW - program, który przyjmuje żądania przeglądarek i odsyła strony: gotowe pliki wysyła sam, a skrypty PHP przekazuje do interpretera. Przykłady to Apache, Nginx i LiteSpeed - różnice opisujemy w tekście Apache, Nginx czy LiteSpeed.
PHP - język programowania, w którym napisane są m.in. WordPress, WooCommerce i PrestaShop. Starsze wersje PHP z czasem tracą wsparcie i przestają dostawać poprawki bezpieczeństwa - pokazujemy, jak zmienić wersję PHP na hostingu.
Baza danych - miejsce, w którym CMS przechowuje treści, ustawienia, zamówienia i konta użytkowników. Na hostingu to zwykle MySQL lub MariaDB, a zarządzasz nią w przeglądarce przez phpMyAdmin.
Cache - zapisana, gotowa wersja strony lub jej fragmentu. Dzięki niej serwer nie musi przy każdym wejściu uruchamiać PHP i odpytywać bazy, więc odpowiada szybciej - więcej w tekście cache - co to jest i jak przyspiesza stronę.
Object cache - pamięć podręczna wyników zapytań do bazy danych, trzymana w pamięci RAM, np. w Redisie. Pomaga tam, gdzie cache całych stron nie wystarcza: w sklepach, panelach klienta i przy zalogowanych użytkownikach.
Dysk NVMe - dysk SSD podłączony przez szybką magistralę PCIe zamiast starszego złącza SATA. Na serwerze najbardziej korzystają na nim bazy danych, które wykonują wiele drobnych odczytów naraz - technologię opisujemy w tekście o dyskach NVMe i serwerze LiteSpeed.
TTFB - Time to First Byte, czyli czas od wysłania żądania do otrzymania pierwszego bajtu odpowiedzi. Według web.dev większość stron powinna mieścić się w 0,8 sekundy - jak do tego dojść, wyjaśniamy w tekście TTFB - jak skrócić czas odpowiedzi serwera.
CDN - sieć serwerów w wielu miejscach świata, które przechowują kopie plików strony (obrazów, stylów, skryptów) i wysyłają je odwiedzającym z najbliższej lokalizacji.
Limity zasobów - granice mocy procesora, pamięci RAM, liczby procesów i operacji dyskowych dla jednego konta na serwerze współdzielonym. Gdy strona przekroczy limit równoczesnych procesów, może zwrócić błąd 508 - co wtedy zrobić.
Jakie pojęcia dotyczą bezpieczeństwa hostingu?
Certyfikat SSL - elektroniczny dokument, który potwierdza, że serwer obsługuje daną domenę, i pozwala szyfrować połączenie. Technicznie od lat używa się protokołu TLS, ale nazwa SSL została w codziennym użyciu - więcej w tekście certyfikat SSL - czym jest i jak go wdrożyć.
HTTPS - szyfrowana wersja protokołu HTTP, rozpoznasz ją po adresie zaczynającym się od https://. Chroni hasła i dane z formularzy przed podejrzeniem po drodze. Darmowe certyfikaty Let's Encrypt są domyślnie ważne 90 dni, dlatego odnawia się je automatycznie.
Kopia zapasowa (backup) - kopia plików i baz danych, z której przywrócisz stronę po awarii, włamaniu albo nieudanej aktualizacji. Liczy się nie tylko częstotliwość, ale też to, ile dni wstecz sięga historia kopii - zobacz, jak robić kopie zapasowe strony.
WAF - Web Application Firewall, czyli filtr, który przepuszcza ruch do strony przez zestaw reguł i blokuje typowe ataki, np. próby wstrzyknięcia kodu SQL. Popularne połączenie to ModSecurity z regułami OWASP CRS - więcej w tekście jakie zabezpieczenia powinien mieć hosting.
Izolacja kont - rozdzielenie kont na serwerze współdzielonym tak, żeby żadne nie widziało plików ani procesów pozostałych. Dzięki temu zainfekowana strona innego klienta nie dostanie się do Twojej; przykładem takiego mechanizmu jest CageFS.
SSH i SFTP - SSH to szyfrowany dostęp do wiersza poleceń serwera, a SFTP - przesyłanie plików tym samym szyfrowanym połączeniem. Najbezpieczniej logować się kluczem, a nie hasłem.
FTP i FTPS - FTP to klasyczny sposób wgrywania plików na serwer, np. programem FileZilla. Bez szyfrowania wysyła hasło otwartym tekstem, dlatego używaj wersji z TLS, czyli FTPS.
Jakie są rodzaje hostingu i usług serwerowych?
Hosting współdzielony - wiele kont na jednym serwerze, którym administruje dostawca. Najprostsza i najtańsza forma, wystarczająca dla typowej strony firmowej, bloga czy małego sklepu - porównanie wszystkich typów znajdziesz w tekście rodzaje hostingu.
VPS - wirtualny serwer prywatny: wydzielona maszyna wirtualna z gwarantowanymi zasobami i pełnym dostępem administratora. Daje swobodę konfiguracji, ale ktoś musi go aktualizować i pilnować - kiedy warto przejść z hostingu na VPS.
Serwer dedykowany - cała fizyczna maszyna tylko dla jednego klienta. Ma sens przy dużym, stałym obciążeniu albo szczególnych wymaganiach - zobacz, kiedy potrzebujesz serwera dedykowanego.
Chmura - model, w którym zasoby pobiera się z dużej, wspólnej puli i zwiększa lub zmniejsza na żądanie, płacąc zwykle za faktyczne zużycie. Czy firmowa strona tego potrzebuje, rozważamy w tekście hosting w chmurze.
Hosting zarządzany - usługa, w której dostawca administruje serwerem: aktualizuje system, dba o zabezpieczenia, kopie i monitoring. Co obejmuje, a czego nie, opisujemy w tekście hosting zarządzany - co to jest.
Uptime - odsetek czasu, w którym usługa działa. 99,9% w skali roku to łącznie ok. 8 godzin i 46 minut przestoju; gwarancję z rekompensatą za gorszy wynik zapisuje się w umowie SLA - jak czytać deklaracje uptime.
Które pojęcia hostingowe najczęściej się myli?
Pojęcia
Na czym polega różnica
Domena a hosting
Domena to adres, hosting to miejsce, w którym działa strona i poczta. Można je kupić u różnych firm i każde ma własny termin odnowienia.
Transfer a transfer domeny
Transfer to ilość danych wysłanych przez serwer, a transfer domeny - przeniesienie jej obsługi do innego rejestratora.
Serwer a serwer WWW
Serwer to komputer, serwer WWW - program, który na nim wysyła strony.
SSL a TLS
TLS to następca SSL. Mówiąc „certyfikat SSL", w praktyce masz na myśli certyfikat używany przez TLS.
IMAP a POP3
IMAP synchronizuje pocztę na wszystkich urządzeniach, POP3 pobiera ją na jedno.
Rekord A a CNAME
A wskazuje adres IP, CNAME - inną nazwę domeny.
Kopia zapasowa a synchronizacja
Kopia ma historię wersji. Synchronizacja, np. dysk w chmurze, zwykle powiela także usunięcie albo zaszyfrowanie pliku.
Uptime a szybkość
Strona może działać przez 99,9% czasu i jednocześnie ładować się bardzo wolno.
Część z tych rzeczy - certyfikat SSL, kopie zapasowe, rekordy SPF, DKIM i DMARC - w pakietach hostingu McProdukt ustawia się automatycznie, a domena zarejestrowana u nas od razu wskazuje na hosting. Jeśli jakieś pojęcie z oferty dostawcy nadal jest niejasne, zapytaj o nie przed zakupem - konkretna odpowiedź sporo mówi o jakości wsparcia.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się hosting od domeny?
Domena to adres strony, np. twojafirma.pl, a hosting to miejsce na serwerze, w którym działają pliki strony i poczta. Potrzebujesz obu - możesz je kupić u jednej firmy albo u dwóch i połączyć przez DNS.
Co to jest inode na hostingu?
Inode to wpis opisujący jeden plik lub katalog, więc limit inodów ogranicza liczbę plików na koncie. Szybko zużywają go katalogi cache, stare kopie w folderze strony i skrzynki z tysiącami wiadomości.
Co to jest rekord A w DNS?
To rekord, który przypisuje domenie adres IPv4 serwera. Gdy wpisujesz adres strony, przeglądarka pyta DNS o rekord A i łączy się z serwerem pod tym adresem.
Co to jest VPS i kiedy go potrzebuję?
VPS to wirtualny serwer z gwarantowanymi zasobami i pełnym dostępem administratora. Przydaje się, gdy strona wyrasta z limitów hostingu albo wymaga oprogramowania, którego nie ma na hostingu współdzielonym.
Które pojęcia warto znać na start?
Domena, DNS, rekordy A i MX, certyfikat SSL, kopia zapasowa i skrzynka pocztowa. Z nimi zrozumiesz ofertę hostingu i poradzisz sobie z podpięciem domeny oraz konfiguracją poczty.